Yapay zeka ile özetle: ChatGPT Gemini Perplexity Claude
İçindekiler
- B2B sipariş sistemi nedir, kimler kullanır?
- Perakende e-ticaret sitesinden farkı ne?
- Bir bayi portalında olması gereken modüller
- Üç yol: Hazır paket, muhasebe eklentisi ve özel yazılım
- Muhasebe ve ERP entegrasyonu: İşin asıl yükü
- Ödeme: Cari hesap, havale ve kartla tahsilat
- Mobil uygulama gerekir mi? App Store ve Google Play kuralları
- Hukuki çerçeve: Tüketici mevzuatı, ticari ileti, fatura ve KVKK
- Maliyet neye göre değişir?
- Teklif almadan önce yanıtlamanız gereken sorular
- Sık sorulan sorular
B2B sipariş sistemi, bayilerinizin ve toptan müşterilerinizin kendilerine tanımlı fiyat, iskonto ve cari hesap koşullarıyla internetten sipariş verdiği, yalnızca üyelere açık bir sipariş portalıdır. Bayi sipariş sistemi ya da bayi portalı da denir. Telefonla, WhatsApp mesajıyla ya da plasiyerin defterine yazılarak alınan siparişin yerini alır; sipariş doğrudan muhasebe programınıza düşer, bayi de stok, fiyat ve bakiyesini kendisi görür.
Bu yazıda sistemin perakende e-ticaret sitesinden farkını, olması gereken modülleri, kurmanın üç yolunu, muhasebe entegrasyonunu, mobil uygulama tarafındaki mağaza kurallarını ve işin hukuki çerçevesini anlatıyoruz. Kanun maddeleri ve mağaza kuralları Kasım 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr, Gelir İdaresi Başkanlığı, Apple ve Google’ın kendi sayfalarından kontrol edildi.
B2B sipariş sistemi nedir, kimler kullanır?
B2B, işletmeden işletmeye satış demektir. Alıcınız son tüketici değil, malı satmak ya da işinde kullanmak için alan başka bir işletmedir. Bu yüzden sipariş ilişkisi tek seferlik değil süreklidir: aynı bayi her hafta benzer ürünleri, kendisine özel fiyattan ve çoğu zaman vadeli olarak alır.
Sistemi en çok şu işletmeler kurar:
- Üretici ve ana distribütörler: Bayi ağı olan gıda, içecek, kozmetik, yapı malzemesi, yedek parça ve tekstil firmaları.
- Otel ve restoran tedarikçileri: Antalya gibi turizm bölgelerinde otellere, restoranlara ve kafelere gıda, temizlik malzemesi, tekstil ya da ambalaj veren toptancılar. Sezonda sipariş sıklığı arttığı için telefonla sipariş almak ilk tıkanan yer olur.
- Zincir ve franchise markaları: Şubelerin merkez depodan mal istediği yapılar.
- Toptancılar: Esnafa, markete ve küçük işletmelere satan, plasiyerle sahada sipariş toplayan firmalar.
Bayi sayınız bir elin parmaklarını geçmiyorsa ve siparişler seyrekse sistem kendini zor amorti eder. Sipariş alan kişinin günü telefonda geçiyorsa, yanlış girilen siparişler iadeye dönüyorsa ya da bayiler mesai dışında sipariş bırakmak istiyorsa zamanı gelmiştir.
Perakende e-ticaret sitesinden farkı ne?
Hazır bir e-ticaret sitesine “toptan fiyat” alanı eklemek B2B sistemi kurmak değildir. Fark şu başlıklarda ortaya çıkar:
- Kapalı devre: Fiyatlar herkese açık değildir. Bayi başvurur, siz onaylarsınız, giriş yapmayan kişi fiyat göremez.
- Bayiye özel fiyat: Aynı ürünün fiyatı bayi grubuna, bölgeye, sözleşmeye ya da alım miktarına göre değişir. Tek fiyat listesi yoktur.
- Cari hesap ve vade: Bayi çoğu siparişte kartla ödemez; sipariş carisine borç yazılır, ödeme vadesinde yapılır.
- Risk limiti: Bayinin açık bakiyesi tanımlı limiti aşınca sistem siparişi durdurur ya da onaya düşürür.
- Koli ve asgari sipariş: Ürün adet değil koli, palet ya da kasa ile satılır; asgari sipariş tutarı ya da miktarı vardır.
- Hızlı ve tekrarlı sipariş: Bayi ürün gezmez, ne alacağını bilir. Stok koduyla hızlı giriş, önceki siparişi tek dokunuşla tekrarlama ve Excel’den sipariş yükleme beklenir.
- Birden fazla kullanıcı: Aynı bayinin satın almacısı sipariş girer, yöneticisi onaylar, muhasebecisi yalnızca ekstreyi görür.
Bir bayi portalında olması gereken modüller
Bayi tarafı
- Başvuru formu ve onay sonrası açılan hesap
- Kendi fiyatı ve iskontosuyla ürün kataloğu, anlık ya da güne yakın stok bilgisi
- Sepet, sipariş notu, teslimat adresi ve istenen teslim tarihi
- Sipariş geçmişi, sipariş durumu ve kargo ya da sevkiyat takibi
- Cari ekstre, açık bakiye, vadesi gelen ödemeler ve fatura görüntüleme
- Kartla ya da havale bildirimiyle cari ödeme
- İade ve eksik ürün talebi
Yönetim tarafı
- Bayi grupları, fiyat listeleri, iskonto ve kampanya kuralları
- Risk limiti ve limiti aşan siparişler için onay ekranı
- Bölge ve plasiyer ataması; her plasiyerin yalnızca kendi bayilerini görmesi
- Sipariş onayı, kısmi sevkiyat ve stokta olmayan ürün için bekleyen sipariş
- Bayi, ürün ve bölge bazında satış raporları
- Duyuru ve yeni ürün bildirimi
İlk sürümde bunların hepsine gerek yoktur. Katalog, bayiye özel fiyat, sepet, sipariş geçmişi ve muhasebeye aktarım çalışıyorsa bayiler sistemi kullanmaya başlar; ekstre, ödeme ve iade ikinci aşamada eklenebilir.
Üç yol: Hazır paket, muhasebe eklentisi ve özel yazılım
1. Hazır e-ticaret altyapısının B2B modülü
Aylık ya da yıllık ücretli e-ticaret altyapılarının çoğunda bayi grubu, grup fiyatı ve cari ödeme gibi özellikler modül olarak bulunur. Hızlı açılır, sunucu ve güncelleme derdi yoktur. Sınırı, kuralların altyapının izin verdiği kadar esnemesidir: sözleşmeye göre değişen fiyat, karmaşık iskonto zinciri ya da size özgü onay akışı çoğu zaman karşılanmaz. Aynı ürünleri perakende de satıyorsanız ve bayi kurallarınız yalınsa doğru başlangıçtır.
2. Muhasebe ya da ERP programınızın B2B eklentisi
Ticari programların bir kısmı kendi B2B ürününü ya da iş ortaklarının geliştirdiği eklentileri sunar. Avantajı entegrasyonun hazır gelmesidir; stok, fiyat ve cari zaten aynı veritabanından okunur. Sınırı arayüz ve mobil deneyimdir; bayinin telefondan hızlı sipariş vermesi sizin için önemliyse deneme sürümünü mutlaka bir bayinizle birlikte kullanın.
3. Size özel geliştirilen portal ve uygulama
Fiyat ve iskonto kurallarınız hazır ürünlere sığmıyorsa, birden fazla depo ya da şirketle çalışıyorsanız, plasiyer uygulaması, rota ya da tahsilat gibi sahaya özgü ihtiyaçlarınız varsa özel yazılım gündeme gelir. İlk maliyeti yüksektir, karşılığında kuralları siz belirlersiniz ve lisans kullanıcı sayısına bağlı kalmaz. Hangi durumda hangisinin mantıklı olduğunu yazının sonundaki sorularla netleştirebilirsiniz.
Muhasebe ve ERP entegrasyonu: İşin asıl yükü
B2B projelerinin çoğunda zorluk sipariş ekranında değil, muhasebe programıyla konuşmadadır. Bayi portalda gördüğü stokun, fiyatın ve bakiyenin doğru olduğuna güvenmezse yine telefona sarılır. Entegrasyonda dört veri akışı vardır:
- Ürün ve stok: Ticari programdan portala. Stok her siparişte anlık mı sorulacak, yoksa belirli aralıklarla mı eşitlenecek, baştan karar verilir.
- Fiyat ve iskonto: Ticari programdan portala. Fiyat kuralları programda mı, portalda mı tutulacak? İki yerde birden tutmak tutarsızlığın en sık nedenidir.
- Cari bakiye ve ekstre: Ticari programdan portala. Risk limiti kontrolü bu veriye dayanır.
- Sipariş: Portaldan ticari programa. Sipariş fişi otomatik oluşur; kimse elle yeniden girmez.
Buradaki temel kural tek doğru kaynaktır: stok, fiyat ve cari için söz sahibi muhasebe programıdır, portal bunları gösterir ve sipariş üretir. Programınızın dışarıya veri açma yöntemi (API, veritabanı erişimi ya da dosya aktarımı) entegrasyonun süresini ve maliyetini doğrudan belirler; teklif istemeden önce programınızın adını ve sürümünü söylemeniz bu yüzden önemlidir.
Fatura ve irsaliye
Portal sipariş üretir; fatura ve irsaliye çoğu yapıda yine ticari programda ya da özel entegratör üzerinden düzenlenir. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın e-Belge sayfalarına göre e-Fatura uygulamasına kayıtlı alıcıya e-Fatura, kayıtlı olmayan alıcıya e-Arşiv Fatura düzenlenir. Bayileriniz arasında iki türden de olacağı için sistemin alıcının durumuna göre doğru belgeyi seçmesi gerekir. e-İrsaliye ise kağıt sevk irsaliyesinin elektronik karşılığıdır ve kimlerin geçmek zorunda olduğu sektöre ve ciroya göre belirlenir; sizin için geçerli olup olmadığını mali müşavirinize sorun. Faturanın siparişten otomatik kesilmesini e-fatura entegrasyonu rehberinde ayrıntılı bulabilirsiniz.
Ödeme: Cari hesap, havale ve kartla tahsilat
B2B’de ödeme siparişten ayrı bir iştir. Üç yöntem genellikle birlikte kullanılır:
- Cari hesaba yazma: Sipariş bakiyeye eklenir, ödeme vadesinde yapılır. Risk limiti bu yöntemin sigortasıdır.
- Havale ve EFT bildirimi: Bayi ödemeyi yapar, portaldan bildirir; muhasebe eşleştirip carisine işler.
- Kartla cari ödeme: Bayi belirli bir siparişi değil, açık bakiyesinin dilediği kadarını kartla öder. Taksit ve vade farkı kuralları bankayla ya da ödeme kuruluşuyla yapılan anlaşmaya bağlıdır.
Kartla tahsilat için bir sanal POS gerekir. Banka ile ödeme kuruluşu arasındaki farkı ve kurulum adımlarını sanal POS entegrasyonu yazısında okuyabilirsiniz.
Mobil uygulama gerekir mi? App Store ve Google Play kuralları
Ofisten sipariş veren bayi için iyi çalışan bir web portalı yeterlidir. Uygulama şu durumlarda fark yaratır: bayi siparişi rafın ya da deponun başında, telefonla veriyorsa; barkod okutarak ürün eklemek istiyorsa; kampanya ve sevkiyat bildirimini anında almasını istiyorsanız; plasiyerleriniz sahada, bağlantının zayıf olduğu yerlerde sipariş topluyorsa.
Bayi uygulaması mağazalar açısından sıradan bir tüketici uygulaması değildir. Bilmeniz gereken kurallar şunlar:
- Herkese açık listelenmek zorunda değilsiniz: Apple, genel dağıtıma uygun olmayan uygulamalar için liste dışı (unlisted) dağıtım sunuyor. Uygulama App Store’da aramada, kategorilerde ve listelerde görünmez, yalnızca doğrudan bağlantıyla indirilir. Apple örnek olarak iş ortağı satış araçlarını ve çalışan uygulamalarını sayıyor; hedef kitle arasında franchise alanlar ve iş ortakları da geçiyor.
- Liste dışı dağıtım incelemeyi kaldırmaz: Başvuru için uygulamanın App Review’a gönderilmiş olması gerekir; beta ya da ön sürüm durumundaki uygulamaların talebi reddedilir. Bağlantıya sahip herkes uygulamayı indirebildiği için Apple, yetkisiz kullanımı uygulama içinde engelleyecek bir mekanizma kurmanızı öneriyor. Yani bayi onayı ve giriş kontrolü sizde kalır.
- İnceleme ekibine giriş bilgisi verilir: Apple’ın 2.1 numaralı kuralı, giriş gerektiren uygulamalarda demo hesap bilgisi istiyor. Google Play de uygulamanın tamamı ya da bir bölümü girişe bağlıysa erişim için gereken bilgilerin sağlanmasını şart koşuyor. Gerçek bayi verisi yerine örnek ürün ve fiyatla dolu bir test bayisi hazırlamak en temiz yoldur.
- Fiziksel mal siparişi uygulama içi satın alma kapsamında değildir: Apple’ın 3.1.3(e) kuralına göre uygulama dışında tüketilen fiziksel mal ve hizmetlerin ödemesi uygulama içi satın alma ile değil, kart gibi başka yöntemlerle alınır. Google Play ödeme politikası da fiziksel malların satışını kendi faturalandırma sisteminin dışında tutar. Bayinin verdiği koli siparişi bu kapsamdadır.
- Hesap açılıyorsa silme de sunulur: Apple’ın 5.1.1(v) kuralı, hesap oluşturmayı destekleyen uygulamaların uygulama içinden hesap silmeyi de sunmasını istiyor. Bayi başvurusunu uygulamadan alıyorsanız bunu tasarıma katın.
Apple’ın bir de özel uygulama (custom app) yolu var; uygulama yalnızca belirlediğiniz kurumların Apple Business hesabında görünür. Bu yol, alıcı tarafın da Apple’ın kurumsal programına kayıtlı olmasını gerektirdiği için onlarca küçük bayiden oluşan ağlarda pratik değildir; birkaç büyük kurumsal müşteriye özel uygulamalarda anlamlıdır.
Hukuki çerçeve: Tüketici mevzuatı, ticari ileti, fatura ve KVKK
Aşağıdakiler hukuki görüş değildir; sistemi tasarlarken karşınıza çıkacak başlıkların özetidir. Bayilik sözleşmenizi ve portal kullanım koşullarını bir hukukçuyla birlikte yazmanızı öneririz.
- Mesafeli satış kuralları tüketici içindir: 6502 sayılı Kanun tüketiciyi “ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi” olarak tanımlar ve mesafeli sözleşmeyi satıcı ile tüketici arasındaki sözleşme olarak düzenler. Malı satmak ya da işinde kullanmak için alan bayi bu tanıma girmez. Portalınıza ticari amacı olmayan kişilerin üye olmasını engellemek bu yüzden önemlidir: başvuruda vergi numarası istemek ve hesabı elle onaylamak hem fiyat gizliliğini hem de bu ayrımı korur.
- Kampanya mesajları: 6563 sayılı Kanun’un 6. maddesine göre ticari elektronik ileti kural olarak önceden onayla gönderilir, ancak esnaf ve tacirlere önceden onay alınmaksızın gönderilebilir. Aynı Kanun’un 8. maddesi alıcıya dilediği zaman gerekçesiz reddetme hakkı verir ve talep ulaştıktan sonra üç iş günü içinde gönderimin durdurulmasını ister. Bayi panelinde “kampanya bildirimi alma” tercihi bulunmalıdır.
- Fatura itirazı: Türk Ticaret Kanunu’nun 21. maddesine göre fatura alan kişi sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmezse içeriği kabul etmiş sayılır. Portalda faturanın bayiye ne zaman iletildiğinin ve bayinin itirazını nereden yapacağının kayıt altında olması iki tarafın da işini kolaylaştırır.
- Resmi ihtarlar portaldan yapılmaz: Aynı Kanun’un 18. maddesi, tacirler arasında temerrüde düşürme, fesih ve sözleşmeden dönme ihbarlarının noter, taahhütlü mektup, telgraf ya da güvenli elektronik imzalı kayıtlı elektronik posta ile yapılmasını öngörür. Portal bildirimi ya da uygulama mesajı bunların yerini tutmaz.
- KVKK yine geçerlidir: 6698 sayılı Kanun kişisel veriyi gerçek kişiye ilişkin bilgi olarak tanımlar. Bayi bir şirket olsa bile portala giriş yapan satın almacının adı, telefonu ve e-postası ile şahıs işletmesi sahibinin bilgileri kişisel veridir. Aydınlatma metni, yetkiye göre erişim ve Kanun’un 12. maddesindeki veri güvenliği tedbirleri B2B sistemde de aranır.
Maliyet neye göre değişir?
Kapsamı görmeden verilen fiyat yanıltıcı olur; bu yüzden rakam yerine fiyatı belirleyen kalemleri yazıyoruz:
- Entegrasyon: Hangi muhasebe ya da ERP programı, hangi yöntemle bağlanılacak, kaç veri akışı olacak. Çoğu projede en büyük kalem budur.
- Fiyat kurallarının karmaşıklığı: Üç bayi grubu ile sözleşmeye, miktara ve kampanyaya göre değişen iskonto zinciri arasında ciddi iş farkı vardır.
- Kanal sayısı: Yalnızca web portalı mı, bayi uygulaması ve plasiyer uygulaması da olacak mı? Çevrimdışı çalışma istenirse uygulama tarafı büyür.
- Ödeme ve ekstre: Kartla cari ödeme, havale eşleştirme, vade takibi.
- Dil ve para birimi: İhracat bayileriniz varsa çok dilli arayüz ve dövizli fiyat listesi.
- Süregelen giderler: Sunucu, bakım, mağaza geliştirici hesapları ve muhasebe programı güncellendiğinde entegrasyonun yeniden test edilmesi.
Hazır pakette ilk maliyet düşük, aylık ücret süreklidir ve kullanıcı ya da sipariş sayısına bağlanabilir. Özel yazılımda ilk maliyet yüksek, aylık gider bakım ve sunucuyla sınırlıdır. Karşılaştırmayı tek yılın değil, üç yılın toplamı üzerinden yapın.
Teklif almadan önce yanıtlamanız gereken sorular
- Kaç aktif bayiniz var ve ayda kaç sipariş alıyorsunuz?
- Hangi muhasebe ya da ERP programını, hangi sürümüyle kullanıyorsunuz?
- Kaç farklı fiyat listeniz var; iskonto neye göre değişiyor?
- Stok tek depoda mı, birden fazla depoda mı tutuluyor?
- Risk limiti aşıldığında sipariş reddedilsin mi, onaya mı düşsün?
- Siparişi bayi mi girecek, plasiyer mi, ikisi de mi?
- Bayileriniz siparişi daha çok bilgisayardan mı, telefondan mı verecek?
- Kartla tahsilat istiyor musunuz; taksit ve vade farkı uygulanacak mı?
- Bayi yalnızca sipariş mi verecek, ekstre ve faturasını da görecek mi?
- İlk sürümde hangi üç özellik olmazsa bayiler sistemi kullanmaz?
Bu soruların yanıtı elinizdeyse farklı firmalardan aldığınız teklifler aynı kapsamı fiyatlar ve karşılaştırılabilir olur.
Sık sorulan sorular
B2B sipariş sistemi ile bayi portalı aynı şey mi?
Günlük kullanımda evet. Bayi portalı adı, siparişin yanında ekstre, fatura, duyuru ve belge paylaşımı gibi bölümleri de kapsayan daha geniş yapıyı anlatmak için kullanılır.
Mevcut e-ticaret sitemize bayi girişi eklemek yeterli olur mu?
Bayi kurallarınız birkaç grup fiyatından ibaretse olur. Cari hesap, risk limiti, koli bazlı satış ve muhasebe entegrasyonu gerekiyorsa ayrı bir B2B yapısı daha sağlıklıdır; perakende sitenin sepet ve ödeme akışı bu ihtiyaçlar için tasarlanmamıştır.
Bayiler sistemi kullanmazsa ne olur?
En sık başarısızlık nedeni budur. Çözüm teknik değil, kuraldır: portaldan girilen siparişe sevkiyatta öncelik vermek, telefon siparişini belirli bir tarihten sonra kabul etmemek ve ilk haftalarda bayiyi arayıp ilk siparişini birlikte girmek işe yarar. Portalın telefonda hızlı çalışması ve önceki siparişi tekrarlama düğmesi kullanım oranını doğrudan etkiler.
Bayi uygulaması App Store’da herkese görünmek zorunda mı?
Hayır. Apple’ın liste dışı dağıtımıyla uygulama aramada görünmez, yalnızca sizin paylaştığınız bağlantıyla indirilir. Uygulama yine incelemeden geçer ve giriş kontrolünü sizin kurmanız gerekir.
Kurulum ne kadar sürer?
Süreyi ekran sayısı değil entegrasyon belirler. Hazır paketin modülünü açmak ile muhasebe programına çift yönlü bağlı, uygulamalı bir yapı kurmak arasında aylarla ölçülen fark olabilir. Sağlıklı yol, önce birkaç bayiyle dar kapsamlı bir pilot açıp ardından tüm ağa yaymaktır.

